Viêm giác mạc do virus Herpes — Đừng chủ quan, có thể gây mù lòa nếu chậm trễ

Tóm tắt: Virus Herpes là một trong ba nguyên nhân chính gây viêm loét giác mạc (sau vi khuẩn và nấm). Bệnh có thể khởi phát nhẹ nhưng tiến triển nặng, tái phát và để lại sẹo giác mạc nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

1. Vi rút Herpes và viêm giác mạc là gì?

Vi rút Herpes simplex (HSV) là một nhóm vi rút gây tổn thương niêm mạc và da. Khi xâm nhập vào giác mạc, HSV có thể gây viêm và loét biểu mô giác mạc, dẫn đến triệu chứng khó chịu và giảm thị lực. Trong các nguyên nhân gây viêm loét giác mạc, Herpes đứng ở vị trí thứ ba sau vi khuẩn và nấm nhưng lại có khả năng tái phát và để lại hậu quả lâu dài cho thị lực.

2. Triệu chứng thường gặp

Người bệnh viêm giác mạc do HSV thường gặp một hoặc nhiều triệu chứng sau:

• Cảm giác cộm, nhói, hoặc đau nhẹ ở mắt.

• Đỏ mắt, chảy nước mắt.

• Nhạy cảm với ánh sáng (chói).

• Nhìn mờ; mức độ nhìn mờ có thể tăng dần nếu tổn thương lan rộng.

• Lưu ý: trong một số trường hợp cảm giác đau có thể giảm do HSV làm giảm cảm giác giác mạc, khiến bệnh nhân chủ quan và nhầm với viêm kết mạc thông thường.

3. Diễn tiến tổn thương ở giác mạc

Tổn thương giác mạc do HSV thường tiến triển theo các giai đoạn:

Giai đoạn sớm:
Xuất hiện các ổ tổn thương dạng chấm hoặc sợi; vết loét ban đầu có thể tạo thành hình cành cây. Các tổn thương này bắt màu khi soi fluorescein. Thường kèm giảm cảm giác giác mạc.

Giai đoạn muộn:
Nếu không điều trị kịp, vết loét có thể lan rộng thành vùng lớn mang hình “bản đồ” hoặc hình amip.

Giai đoạn lành:
Khi được điều trị đúng, vết loét được biểu mô hóa và lành dần. Tuy nhiên, tổn thương sâu có thể để lại sẹo giác mạc, gây mờ thị lực kéo dài.

4. Biến chứng nếu không điều trị

Khi bị bỏ qua hoặc điều trị không đúng cách, viêm giác mạc do HSV có thể:

• Tiến triển thành loét sâu hơn.

• Gây hoại tử giác mạc.

• Tái phát nhiều lần, tích lũy sẹo ở giác mạc.

• Ở trường hợp nặng có thể dẫn tới giảm thị lực nghiêm trọng hoặc mù lòa.

5. Chẩn đoán

Chẩn đoán dựa trên:

• Tiền sử triệu chứng, khám lâm sàng bằng đèn khe.

• Soi fluorescein để thấy vết loét dạng “cành cây” hoặc hình bản đồ.

• Trong một số trường hợp cần xét nghiệm PCR hoặc nuôi cấy để xác định chính xác tác nhân HSV.

6. Điều trị

Điều trị viêm giác mạc do HSV cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Mắt:

• Thuốc kháng vi rút tại chỗ (nhỏ mắt) hoặc đường toàn thân (uống/tiêm) tùy mức độ.

• Thuốc kháng viêm: trong một số trường hợp bác sĩ có thể sử dụng corticoid tại chỗ rất thận trọng — chỉ dưới hướng dẫn chuyên môn, vì corticoid có thể làm nặng hơn nhiễm khuẩn nếu dùng không đúng.

• Điều trị hỗ trợ: nhỏ mắt bôi trơn, giảm đau, theo dõi cảm giác giác mạc.

• Theo dõi và phòng tái phát: có thể cần điều trị dự phòng bằng kháng vi rút trong những trường hợp tái phát nhiều lần.

7. Khi nào cần đến khám khẩn cấp?

Hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt hoặc trung tâm cấp cứu nếu bạn gặp:

• Nhìn mờ đột ngột hoặc nặng lên nhanh.

• Đau nhiều, nhạy cảm ánh sáng tăng.

• Chảy mủ mắt nhiều, đỏ mắt không giảm sau tự chăm sóc.

• Bất kỳ thay đổi thị lực nào khiến sinh hoạt bị ảnh hưởng.

8. Phòng ngừa và lưu ý

• Vệ sinh tay sạch sẽ, tránh dụi mắt bằng tay bẩn.

• Điều trị các ổ Herpes trên da mặt (nếu có) kịp thời để giảm nguy cơ lây lan.

• Người bị giảm cảm giác giác mạc (do bệnh lý hoặc tổn thương trước đó) cần được theo dõi chặt chẽ.

• Tuân thủ hướng dẫn điều trị và quay lại khám theo lịch hẹn để phòng tái phát và phát hiện sớm biến chứng.

9. Kết luận

Viêm giác mạc do virus Herpes có thể bắt đầu nhẹ nhưng tiến triển nặng và để lại hậu quả đáng kể cho thị lực nếu không được chẩn đoán, điều trị đúng cách. Mọi bất thường về mắt — dù chỉ là cộm, đỏ hay nhìn mờ — đều nên được thăm khám tại chuyên khoa Mắt để được xử trí chính xác.